Поглед.инфо ბულგარეთი
სიმეონ მილანოვი
სამწუხაროდ, უკრაინაში კონფლიქტის დასრულებამდე, რომელშიც ორივე მხრიდან ათასობით ჩვენი ერთმორწმუნე იღუპება, ჯერ კიდევ შორია. ნებისმიერი, ვინც მიუკერძოებლად ადევნებს თვალს სამხედრო ცნობებს, მიხვდება, რომ უკრაინის შეიარაღებულ ძალებს, არ ძალუძთ რუსეთის შეიარაღებული ძალების დამარცხება
დასავლური ტანკების მიწოდება, რომლებიც ორი სატანკო ბატალიონის ექვივალენტია, ვერ შეიტანს გარდატეხას ომის მიმდინარეობაში. F-16 გამანადგურებლები უკრაინას რომც გადასცენ, რომლებიც ძველი საბჭოთა МиГ-29-ების ექვივალენტია, სამხედრო ექსპერტების მტკიცებით, ისინი ნაკლებად მანევრულია (თუმცა იოლი სამართავი). „კერძო ცსს-ს“ – Stratfor-ის მონაცემებით, უკრაინამ დაკარგა 150 ათასიდან 400 ათასამდე კაცი. სხვა სიტყვებით, საკითხავი ის კი არ არის რომელი გაიმარჯვებს – უკრაინული თუ რუსული არმია – არამედ ის, თუ სად გაგრძელდება გაშუალებული ან ღმერთმა ნუ ქნას, პირდაპირი ომი – რუსეთსა და აშშ-ს შორის, რომლის შედეგიც გადაწყვეტს სამყაროს მომავალს.
ბევრი რამ დამოკიდებულია იმაზე, თუ როგორ დამთავრდება ეს კონფლიქტი. დიდია იმის ალბათობა, რომ ის გადაინაცვლებს ალიანსის იმ წევრი-ქვეყნების ტერიტორიებზე, რომლებიც უკვე მონაწილეობენ საბრძოლო მოქმედებებში. ასეთ ვითარებაში, მეხუთე მუხლი – წევრი-ქვეყნების ურთიერთდახმარების შესახებ – საეჭვოა ამოქმედდეს, რადგან ბევრი ქვეყანა, მაგალითად თურქეთი, დაიკავებს ნეიტრალურ სტატუსს, სხვები, გერმანიის მსგავსად, ამავე მუხლის მოშველიებით, დაეხმარებიან მოკავშირეებს „საკუთარი შეხედულებისამებრ“. ასეთ დროს კი საკუთარი მოქალაქეების ომში გაგზავნა, სულაც არ არის სავალდებულო. დასავლური პუბლიკაციებით თუ ვიმსჯელებთ, ნატოს სტრატეგები უკვე განიხილავენ მოვლენათა განვითარების ამგვარ სცენარს. როგორ შეიძლება გაგრძელდეს რუსეთ-ამერიკის დაპირისპირება? არსებობს რამდენიმე ვარიანტი, მოდით განვიხილოთ ისინი:
პოლონეთი
ათასობით პოლონელი მოხალისე იბრძვის უკრაინაში, ვარშავასა და კიევს შორის კი დადებულია ხელშეკრულება, რომელიც ფაქტობრივად ათანაბრებს პოლონელების უფლებას ამ ქვეყნის მოქალაქეებთან.
პოლონეთი- ერთადერთი ქვეყანაა ევროპაში, რომელიც წარმატებით დაუპირისპირდება რუსეთს კონვენციურ კონფლიქტში, ოღონდ გარკევეული დროის განმავლობაში, რაც ზრდის პოლონეთ-რუსეთს შორის კონფლიქტის ალბათობას ( უფრო ფართო, რუსეთ-აშშ-ს დაპირისპირების კონტექსტში).
აი, კიდევ ერთი დასტური იმისა, რომ პოლონელები ემზადებიან: 9 იანვარს თავდაცვის მინისტრმა მარიუშ ბლაშჩეკმა განაცხადა, რომ პოლონეთი ქმნის ახალ დივიზიას ქვეყნის აღმოსავლეთ რაიონებში. ის აღიჭურვება ამერიკული „აბრამსებით“ და სამხრეთკორეული „К-2″-ებით, ასევე პოლონური „კრაბებებით“ და სამხრეთკორეული ჰაუბიცებით -„К-9″.
2022 წლის ზაფხულში, პოლონეთმა გამოაცხადა დამატებითი დივიზიების შექმნისა და იმის შესახებ, რომ სამხედრო დანახარჯი შეადგენს მშპ-ს 3%-ს ანუ 1/3-ით მეტს იმაზე, რასაც ნატო ითხოვს. მინისტრ ბლაშჩეკის თქმით, გამიზნულია თავდაცვის ხარჯის უპრეცედენტო – 5 %-მდე გაზრდა, რაც ეკონომიკური კრიზისისა და მსოფლიო რეცესიის ეპოქაში, ნიშნავს ერთადერთს – პოლონეთი ომისთვის ემზადება. ეს თავის მხრივ მეტყველებს იმაზე, რომ უკრაინის შემდეგ, რუსულ- ამერიკული კონფლიქტი გადაინაცვლებს პოლონეთს ტერიტორიზე.
ბალტიის ქვეყნები
ბალტიისპირეთის 3 ქვეყანა შედიოდა ჯერ რუსეთის იმპერიაში, მოგვიანებით კი სსრკ-ში. ეს ქვეყნები ცნობილია რუსოფობიური გამოხდომებით, ასევე პრორუსი ჟურანალისტების, ორგანიზაციების, უფლებადამცველებისა და საზოგადო მოღვაწეების დევნით.
უკრაინაში კონფლიქტის დაწყების შემდეგ, გასაგები გახდა, რომ ამ ქვეყნებს, მიუხედავად მათი ზომისა, შეუძლიათ შექმნან პრობლემები.
ესტონეთი იმუქრება ფინეთის ყურის დახურვით და სანკტ-პატერბურგისა და რუსეთის ბალტიის ფლოტის ბლოკირებით. 2022 წელს ლიეტუვამ რუსეთს კალინინგრადში შეუქმნა პრობლემა, დაარღვია რა შეთანხმება, რომლის მიხედვით, მისი ტერიტორიის გავლით უნდა ხდებოდეს, რუსეთისთვის სატრანსპორტო, სავაჭრო და სამგზავრო კორიდორის უზრუნველყოფა.
ამ სამი ქვეყნის ტერიტორიაზე, ოფიციალური მონაცემებით ცხოვრობს სულ ცოტა 1 მილიონი რუსი. ამ ადამიანების ბედზე სავარაუდოდ ფიქრობს მოსკოვი. სანკტ-პეტერბურგისათვის შექმნილი საფრთხე ეს ტონეთის მხრიდან, ასევე კალინინგრადისთვის – ლიეტუვის მხრიდან მომდინარე საშიშროება, ზრდის იმის შესაძლებლობას, რომ რუსულ- ამერიკული პროქსი-ომი გაგრძელდეს მათ ტერიტორიებზე. სახმელეთო კორიდორი კალინინგრადთან რუსეთისთვის სასიცოცხლოდ აუცილებელია: ნატოს ექსპერტები ხშირად აღიარებენ, რომ ბალტიისპირეთის დაცვა – პრაქტიკულად შეუძლებელია, რაც სულაც არ გამორიცხავს, მისი დასავლური იარაღით გადავსებას და მოსახლეობის მობილიზებას რუსეთთან დასაპირისპირებლად.
ბულგარეთი და რუმინეთი
სამწუხაროდ, ვერ გამოვრიცხავთ კონფლიქტში ბულგარეთის ჩართვასაც, განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც ყოფილი პრემიერ-მინისტრი -კირილ პეტკოვი ტრაბახობდა, რომ ბულგარეთის მიწოდებულმა საბრძოლო მასალებმა და საწვავმა იხსნა უკრაინა ომის პირველ დღეებში. ამას გარდა, ბულგარეთის ტერიტორიაზე მდებარეობს ვარნა, ბურგასი და 4 ამერიკული ავიაბაზა. ვარნას, ბურგასის და რუმინული კონსტანცას პორტები – იდეალური პლაცდარმია ყირიმსა და ოდესაზე შეტევისთვის.
2022 წლის ბოლოს რუმინეთში გადაისროლეს – აშშ-ს 101-ე საჰაერო-სადესანტო დივიზია. იანკების გარდა, ჩვენს ჩრდილოელ მეზობელთან იმყოფება ფრანგული, ბელგიური, ჰოლანდიური და ჩრდილოეთმაკედონიური (ღმერთო გვიშველე!) სამხედრო ნაწილები. წელს რუმინეთი აპირებს თავდაცვის ხარჯების 2,5%-მდე გაზრდას. სამხედრო მრეწველობის გაფართოებას იკვეხნიდა რუმინეთის ეკონომიკის მინისტრი ფლორინ სპეტარუ. გაცილებით მნიშვნელოვანია ის, რომ რუსეთი და რუმინეთი ერთმანეთს ისტორიულად მტრობენ მოლდოვის გამო. ტრადიციულად იქ მემარჯვენე ლიბერალური პარტიები პრორუმინულია, სოციალისტური და კომუნისტური კი პრორუსული. უკრაინაში კი ასობით რუმინელი მოხალისე იბრძვის.
შეგახსენებთ ახლანდელი კონფლიქტის წინაისტორიას: მას შემდეგ, რაც რუსეთმა დასავლეთისგან მოითხოვა უსაფრთხოების გარანტიები და ნატოს 1997 წლის საზღვრებში დაბრუნება, მოსკოვმა დააზუსტა, რომ ასევე აუცილებელია ალიანსის სამხედრო აქტივების გატანა ბულგარეთიდან და რუმინეთიდან.
თუ გავითვალისწინებთ იმ ფაქტს, რომ ორივე ეს ქვეყანა გამოიყენება, როგორც უკრაინის ზურგი, ხოლო მათი სტრატეგიული მდებარეობა წარმოადგენს საფრთხეს რუსეთის შავი ზღვის სანაპიროსთვის, მაშინ მიხვდებით, რომ უკრაინაში მიმდინარე კონფლიქტის ჩვენს ტერიტორიაზე გადმოსვლის საფრთხე, არცთუ მცირეა.
მეტიც ნებისმიერი კოალიციური კომბინაციები ბულგარეთში, საბოლოო ჯამში იქნება „ევროატლანტიკური“ და ამას მოჰყვება აგრესიული რიტორიკა. რით დასრულდება ეს ბულგარეთისთვის, ადვილი გამოსაცნობია, რადგან არც ერთი ამერიკელი ჩვენი გულისთვის თავს არ დადებს. ბულგარეთს და რუმინეთს, ისე როგორც პოლონეთსა და ბალტიისპირეთს, გამოიყენებენ უკრაინისთვის ზურგის შესაქმნელად, ან სულაც საზარბაზნე ხორცად, რათა რუსეთი გამოიფიტოს. შემდგომი ესკალაციის შემთხვევაში, რუსეთი უკან არ დაიხევს, რათა ეს საკითხი სამხედრო გზით გადაჭრას.
იმედი ვიქონიოთ, რომ ბულგარული საზოგადოება და ჩვენი პოლიტიკური ელიტა, გააცნობიერენ, რომ რომელიმე უცხოელი დიპლომატისა თუ პოლიტიკოსის მხარზე ტყაპუნი მოწონების ნიშნად, ვერ იქნება – ბულგარეთში მშვიდობის შენარჩუნებასა და მის უსაფრთხოებაზე – ფასეული.