BBC დიდი ბრიტანეთი
ჯორჯ რაითი
ნატოში გაწევრიანებით – დასრულდება შვედეთის დამოუკიდებლად ყოფნის 200-წლიანი ისტორია.
ნატოს წევრი თურქეთი – დაეთანხმა შვედეთისა და ფინეთის ალიანსში გაერთიანებას.
თავიდან ეს ქვეყანა აქტიურად ეწინააღმდეგებოდა ამ სკანდინავიური ქვეყნების ალიანსში ჩართვას.
თურქეთი აღშფოთებული იყო იმით, რომ მისი აზრით, ისინი თავშესაფარს სთავაზობდნენ ქურთ მებრძოლებს, შესაბამისად, თურქეთის თანხმობის გარეშე, ეს 2 ქვეყანა ალიანსში ვერ გაწევრიანდებოდა.
რუსეთი კატეგორიულად ეწინააღმდეგებოდა ამ 2 ქვეყნის ნატოში მიღებას და მან სწორედ დასავლეთის თავდაცვითი ალიანსის გაფართოება გამოიყენა, უკრაინაში ომის დაწყების საბაბად.
თუმცა მოსკოვის შეჭრამ უკრაინაში, საპირისპირო შედეგი გამოიღო: ახლა ამ ქვეყნებისთვის – გზა ხსნილია.
სამი ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრებმა, ხელი მოაწერეს უსაფრთხოების პაქტს, რომელშიც გათვალისწინებულია საფრთხეები, რომლებიც თურქეთს აღელვებს.
გადაინაცვლებენ თუ არა შვედეთი და ფინეთი – ნეიტრალური ზონიდან ნატოში?
ნატოს ხელმძღვანელმა – იენს სტოლტენბერგმა განაცხადა, რომ შვედეთი თანახმააა გააქტიუროს მუშაობა და თურქეთის მოთხოვნების შესაბამისად, იზრუნოს ეჭვმიტანილი ბოევიკების ექსტრადაციაზე.
მისი თქმით, ორივე სკანდინავიური ქვეყანა, ასევე გააუქმებს შეზღუდვას თურქეთისთვის იარაღის მიწოდებაზე.
ფინეთის პრეზიდენტმა – ნიინისტემ თქვა, რომ სამივე ქვეყანამ ხელი მოაწერა მემორანდუმს – „საფრთხეებთან ერთიანი ბრძოლის შესახებ.“
შვედეთის პრემიერ-მინისტრმა – მაგდალენა ანდერსონმა განაცხადა, რომ „ეს ნაბიჯი მნიშვნელოვანია ნატოსთვის.“
თურქეთის პრეზიდენტის – რეჯეფ თაიფ ერდოღანის ოფისში განაცხადეს, რომ „მიიღეს ყველაფერი“, რასაც შვედეთისა და ფინეთისგან ითხოვდნენ.
ნატოში გაწევრიანების რუკა და ვადები
ორივე სკანდინავიურმა ქვეყანამ, ჯერ კიდევ მაისში განაცხადა, რომ აპირებდა ნატოში გაერთიიანებას, რუსეთის უკრაინაში შეჭრის საპასუხოდ.
ბ-ნმა სტოლტენბერგმა ივარაუდა, რომ ეს პროცესი წარიმართებოდა „ ძალიან სწრაფად“, რაკი ამ ქვეყნებს მჭიდრო კავშირი აქვთ ალიანსთან.
თუმცა ასე არ მოხდა, რადგან ნატოს წევრმა თურქეთმა, ეს სახელმწიფოები ქურთი ბოევიკების მფარველობაში დაადანაშაულა და განაცხადა, რომ მხარს არ დაუჭერდა მათ ალიანსში გაწევრიანებას. ნატოს გაფართოება კი მოითხოვს 30-ვე ქვეყნის თანხმობას.
თურქეთი დიდი ხანია ადანაშაულებს შვედეთს აკრძალული ქურთისტანის მუშათა პარტიის მებრძოლებისთვის თავშესაფრის მიცემაში, თუმცა სტოკჰოლმი ბრალს ყოველთვის უარყოფს.
ახლა ეს 2 ქვეყანა შეთანხმდა თურქეთის გარკვეული მოთხოვნების შესრულებაზე და ბოევიკები, შვედურ და ფინურ კანონმდებლობაში შეტანილი ცვლილებებით – დაექვემდებარებიან რეპრესიებს.
თუ შვედეთი და ფინეთი ორგანიზაციაში გაწევრიანდნენ, ამით დასრულდება შვედეთის განკერძოების 200-წლიანი ეპოქა. ფინეთმა ნეიტრალიტეტი მეორე მსოფლიო ომში საბჭოთა კავშირისგან ნაწვნევი მწარე მარცხის შემდეგ გამოაცხადა
მრავალი წლის განმავლობაში, ფინეთში, ნატოში გაწევრიანების საზოგადოებრივი მხარდაჭერა – 20-25%-ს შეადგენდა. რუსეთის უკრაინაში შეჭრის შემდეგ, სოციოლოგიური გამიკითხვების მიხედვით, ეს მაჩვენებელი 79%-მდე გაიზარდა. შვედეთში, მოსახლეობის 60% – ალიანსში გაწევრიანებას სწორად მიიჩნევს. ეს მაჩვენებელი ბევრად მეტია – ომამდელი პერიოდისაზე.